ການອະນາໄມຄອກສັດ: ຮັກສາຄອກໃຫ້ແຫ້ງ, ສະອາດ ແລະ ກິ່ນໜ້ອຍ

ຖາມຄົນລ້ຽງສັດທີ່ມີປະສົບການຫຼາຍປີວ່າ ເປັນຫຍັງໝູ, ໄກ່ ຂອງເຮືອນນີ້ເປັນພະຍາດໜ້ອຍກວ່າເຮືອນນັ້ນ ຄຳຕອບມັກບໍ່ແມ່ນຢາ ແຕ່ແມ່ນຄອກ ຄອກທີ່ແຫ້ງ, ໂປ່ງ ແລະ ອະນາໄມເປັນປະຈຳ ມີກິ່ນໜ້ອຍ, ແມງວັນໜ້ອຍ ແລະ ສັດກິນເກັ່ງ ຄອກທີ່ຊຸ່ມ ແລະ ມີຂີ້ຄ້າງດົນ ເຖິງຈະສັກວັກຊີນຄົບ ສັດກໍຍັງເຈັບປ່ວຍເລື້ອຍໆ ການອະນາໄມຄອກສັດເປັນວຽກທີ່ເຮັດຊ້ຳທຸກມື້ ໜ້ອຍຄົນສົນໃຈ ແຕ່ມີຜົນຕໍ່ທຸກລາຍຈ່າຍອື່ນຂອງຮຸ່ນລ້ຽງ

ເປັນຫຍັງຄອກຊຸ່ມຈຶ່ງເປັນບັນຫາອັນດັບໜຶ່ງ

ຂີ້ ແລະ ຍ່ຽວເທິງພື້ນທີ່ຊຸ່ມ ຈະເນົ່າເປື່ອຍ ແລະ ປ່ອຍອາຍແອມໂມເນຍ ເຊິ່ງເປັນສາເຫດຂອງກິ່ນເໝັນສະເພາະ Penn State Extension ໝາຍເຫດວ່າ ດັງຂອງຄົນຈະຮູ້ສຶກເຖິງແອມໂມເນຍ ກໍຕໍ່ເມື່ອຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນປະມານ 20–30 ppm ແລ້ວ ໃນຂະນະທີ່ຄຳແນະນຳດ້ານສຸຂະພາບສັດປີກ ແນະນຳໃຫ້ຮັກສາໄວ້ຕ່ຳກວ່າ 25 ppm (Penn State Extension) ໝາຍຄວາມວ່າ ເມື່ອທ່ານໄດ້ກິ່ນເໝັນແລ້ວ ລະດັບແອມໂມເນຍມັກເກີນເກນທີ່ແນະນຳໄປແລ້ວ ຄົນທີ່ເຮັດວຽກໃນຄອກທຸກມື້ ຍັງຄຸ້ນເຄີຍກັບກິ່ນນີ້ ຄອກຈຶ່ງອາດເໝັນໂດຍທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ຮູ້ຕົວ ການສຶກສາໜຶ່ງທີ່ອ້າງອີງໃນເອກະສານດຽວກັນ ພົບວ່າໄກ່ຊີ້ນທີ່ລ້ຽງໃນສະພາບແອມໂມເນຍ 25–50 ppm ມີນ້ຳໜັກເບົາກວ່າປະມານ 0.2 kg ຕອນອາຍຸ 7 ອາທິດ ເມື່ອທຽບກັບໄກ່ທີ່ລ້ຽງຕ່ຳກວ່າ 25 ppm

ຄວາມຊຸ່ມແມ່ນສິ່ງທີ່ຄົນລ້ຽງຄວບຄຸມໄດ້ ອີງຕາມ Penn State ເຊັ່ນກັນ ຄວາມຊຸ່ມຂອງວັດສະດຸຮອງພື້ນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນພຽງແຕ່ຈາກ 20% ເປັນ 25% ທີ່ 24 °C ກໍອາດເຮັດໃຫ້ແອມໂມເນຍທີ່ປ່ອຍອອກມາເພີ່ມຂຶ້ນປະມານ 140% ພື້ນທີ່ຊຸ່ມຍັງເປັນບ່ອນທີ່ໄຂ່ແມງວັນຟັກອອກ ແລະ ບ່ອນທີ່ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ແມ່ກາຝາກຢູ່ລອດໄດ້ດົນທີ່ສຸດ ສຳລັບສັດປີກ ວັດສະດຸຮອງພື້ນປຽກເຮັດໃຫ້ຝ່າຕີນອັກເສບ ສຳລັບໝູ ພື້ນລື່ນ ແລະ ປຽກເຮັດໃຫ້ໝູລົ້ມງ່າຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ ທຸກວຽກອະນາໄມຄອກ ລ້ວນມີເປົ້າໝາຍດຽວກັນ: ຮັກສາບ່ອນທີ່ສັດນອນ ແລະ ຢືນໃຫ້ແຫ້ງສະເໝີ ແລ້ວຈຶ່ງຮອດເລື່ອງສະອາດ ແລະ ກິ່ນໜ້ອຍ

ສາມຊັ້ນຮັກສາຄອກໃຫ້ແຫ້ງ

ຊັ້ນນອກສຸດແມ່ນກັນນ້ຳຈາກຂ້າງນອກ ພື້ນຄອກຕ້ອງສູງກວ່າດິນອ້ອມຂ້າງ ມີຮ່ອງລະບາຍນ້ຳອ້ອມ ໂດຍສະເພາະດ້ານທີ່ຮັບນ້ຳຝົນຈາກຫຼັງຄາ ຫຼັງຄາຕ້ອງກວ້າງພໍທີ່ຝົນຈະບໍ່ສາດເຂົ້າບ່ອນນອນ ໃນລະດູຝົນຢູ່ລາວ ຖ້າຂາດຊັ້ນນີ້ ທຸກວຽກທີ່ເຮັດຂ້າງໃນກໍບໍ່ມີປະໂຫຍດ

ຊັ້ນທີສອງແມ່ນໜ້າພື້ນຂ້າງໃນ ມີສອງທາງເລືອກ ແລະ ຫຼາຍຟາມໃຊ້ທັງສອງຢ່າງ ພື້ນພລາສຕິກຍົກສູງ ຫຼື ວາງເທິງພື້ນອຽງ ໃຫ້ສິ່ງເສດເຫຼືອລອດຊ່ອງລົງລຸ່ມ ໜ້າພື້ນຈຶ່ງແຫ້ງໄວ ແລະ ລ້າງງ່າຍ ຂໍ້ດີ, ຂໍ້ເສຍ ແລະ ວິທີຕິດຕັ້ງ ມີຢູ່ໃນບົດ ແຜ່ນປູພື້ນຄອກພລາສຕິກ ສິນຄ້າອ້າງອີງແມ່ນ ແຜ່ນປູຄອກສັດ ວັດສະດຸຮອງພື້ນ ເຊັ່ນ ແກບ, ຂີ້ເລື່ອຍ, ເຟືອງ ນຸ່ມ, ລາຄາຖືກ ແລະ ດູດຄວາມຊຸ່ມ ແຕ່ຕ້ອງເຕີມ ແລະ ປ່ຽນໃຫ້ຖືກເວລາ ວິທີເລືອກວັດສະດຸມີຢູ່ໃນບົດ ວັດສະດຸຮອງພື້ນຄອກ

ຊັ້ນທີສາມແມ່ນຈັດການຈຸດທີ່ປຽກ ອ້ອມຮາງນ້ຳ ແລະ ຢູ່ແຈຄອກ ມີບ່ອນທີ່ຊຸ່ມກວ່າສ່ວນອື່ນສະເໝີ ບ່ອນນີ້ຕ້ອງຕັກວັດສະດຸທີ່ປຽກອອກທຸກມື້ ແລະ ອາດໂຮຍຜະລິດຕະພັນດູດຄວາມຊຸ່ມ ເຊັ່ນ ຜົງຂ້າເຊື້ອ ທີ່ເປັນຜົງຈຸລິນຊີໂຮຍຄອກ ຫຼັງຈາກອະນາໄມແລ້ວ ເປັນຫຍັງຄອກຍັງເໝັນທັງທີ່ອະນາໄມແລ້ວ ແລະ ຜະລິດຕະພັນຈຸລິນຊີເຮັດຫຍັງໄດ້, ເຮັດຫຍັງບໍ່ໄດ້ ວິເຄາະໄວ້ໃນບົດ ດັບກິ່ນຄອກສັດ

ກຳນົດການອະນາໄມຄອກສັດ

ກຳນົດການນີ້ເປັນກອບເພື່ອປັບໃຊ້ ຄອກເປັດ ແລະ ຄອກໝູ ມັກຕ້ອງອະນາໄມເລື້ອຍກວ່າຄອກໄກ່ທີ່ລ້ຽງເທິງວັດສະດຸຮອງພື້ນ ຄວາມຜິດພາດທີ່ພົບເລື້ອຍແມ່ນ ລ້າງຄອກແລ້ວບໍ່ປະໃຫ້ແຫ້ງ: ພື້ນປຽກທັນທີຫຼັງລ້າງ ຍິ່ງຮ້າຍກວ່າພື້ນທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ລ້າງ ການຂ້າເຊື້ອກໍໄດ້ຜົນ ກໍຕໍ່ເມື່ອເກັບຂີ້ ແລະ ລ້າງສະອາດແລ້ວ ເພາະຢາຂ້າເຊື້ອໄດ້ຜົນໜ້ອຍເມື່ອຍັງມີຂີ້ ແລະ ສານອິນຊີ ເວລາຂ້າເຊື້ອທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນລະຫວ່າງສອງຮຸ່ນ ໃນລະຫວ່າງຮຸ່ນລ້ຽງ ໃຫ້ເຮັດຕາມຄຳແນະນຳຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ສັດຕະວະແພດ ແລະ ສະຫຼາກຜະລິດຕະພັນ

ເກັບຂີ້ ແລະ ໝັກຂີ້ສັດ

ການເກັບຂີ້ເປັນປະຈຳແມ່ນພຽງເຄິ່ງໜຶ່ງ ອີກເຄິ່ງໜຶ່ງແມ່ນຈະເອົາຂີ້ໄປໄວ້ໃສ ຢ່າເທຂີ້ໄວ້ໃກ້ຄອກ ຫຼື ໃກ້ນ້ຳສ້າງ ສຳລັບພື້ນທີ່ປູວັດສະດຸຮອງ ຫຼື ຊາຍ ຊວນທີ່ມີໜ້າເປັນຕາໜ່າງ ຊ່ວຍແຍກຂີ້ອອກ ແລະ ເກັບວັດສະດຸຮອງພື້ນທີ່ຍັງໃຊ້ໄດ້ໄວ້ MAD AGRI ມີ ຮອນຂີ້ສັດ ເປັນຊວນໂຄງເຫຼັກ ໜ້າຕາໜ່າງ

ຄູ່ມືຂອງ FAO ສຳລັບການລ້ຽງສັດປີກຂະໜາດນ້ອຍ ອະທິບາຍວິທີໝັກຂີ້ແບບງ່າຍໆ (FAO):

1. ທຸກມື້ ເອົາຂີ້ອອກຈາກຄອກ ລວມໃສ່ຖົງພລາສຕິກ, ກອງທີ່ຄຸມດ້ວຍຜ້າໃບ ຫຼື ຂຸມດິນ ທີ່ຢູ່ຫ່າງຈາກໜອງ ແລະ ນ້ຳສ້າງ
2. ເມື່ອໄດ້ປະມານ 10 kg ໃຫ້ເພີ່ມນ້ຳປະມານ 2.5 ລິດ ແລະ ປູນຂາວດິບເຄິ່ງກິໂລ ຕໍ່ຂີ້ທຸກໆ 10 kg
3. ພິກສອງເທື່ອຕໍ່ອາທິດ ໃນສອງອາທິດທຳອິດ ຫຼັງຈາກນັ້ນອາທິດລະເທື່ອ

ການໝັກທີ່ຖືກວິທີ ຊ່ວຍຂ້າເຊື້ອແບັກທີເຣຍ, ໄວຣັສ ແລະ ໃຫ້ຝຸ່ນທີ່ດີກວ່າ ຖ້າຊື້ຂີ້ສັດຈາກຟາມອື່ນ FAO ແນະນຳໃຫ້ແຍກໄວ້ບ່ອນມິດຊິດຢ່າງໜ້ອຍສາມອາທິດ ກ່ອນນຳໃຊ້ ແມງວັນກໍຫຼຸດລົງຢ່າງຊັດເຈນ ເມື່ອເກັບ ແລະ ໝັກຂີ້ເປັນປະຈຳ ເພາະແມງວັນວາງໄຂ່ໃນຂີ້ທີ່ຊຸ່ມ

ໜູ, ແມງໄມ້ ແລະ ຄົນເຂົ້າອອກ

ຄອກສະອາດ ແຕ່ສາງອາຫານມີໜູ ກໍຍັງມີເຊື້ອພະຍາດ ໜູກິນອາຫານ, ກັດກະສອບ, ກັດສັດປີກນ້ອຍ ແລະ ນຳເຊື້ອພະຍາດມາຈາກບ່ອນອື່ນ ເກັບອາຫານທີ່ຕົກຫຼັງທຸກຄາບ, ອັດຮູຮົ່ວຢູ່ຕີນຝາສາງ ແລະ ວາງກັບດັກຕາມທາງທີ່ໜູມັກຍ່າງ ກັບດັກໜູ ເຫຼັກ ໃຊ້ໄດ້ຫຼາຍເທື່ອ ແລະ ບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ຢາເບື່ອ ຈຶ່ງປອດໄພຕໍ່ສັດລ້ຽງ ວິທີຊອກທາງໜູ ແລະ ເລືອກເຫຍື່ອ ມີຢູ່ໃນບົດ ກັບດັກໜູສຳລັບຄອກສັດ ແລະ ສາງເຂົ້າ

ເຊື້ອພະຍາດຍັງຕິດມາກັບເກີບແຕະ, ເກີບບູດ, ລໍ້ລົດຈັກ ແລະ ເສື້ອຜ້າຂອງຄົນທີ່ເຂົ້າຄອກ FAO ແນະນຳໃຫ້ວາງຄຸນ້ຳ ແລະ ສະບູໄວ້ປະຕູຟາມ ເພື່ອລ້າງມື, ລ້າງເກີບ, ໃຫ້ຈອດລົດຈັກຂອງແຂກໄວ້ຂ້າງນອກ ແລະ ມີເກີບແຕະແຍກໄວ້ໃຫ້ແຂກ ນິໄສເຫຼົ່ານີ້ລວບລວມໄວ້ໃນບົດ ຄວາມປອດໄພທາງຊີວະພາບສຳລັບຟາມລ້ຽງສັດຂະໜາດນ້ອຍ

ເມື່ອຄອກຍັງເໝັນທັງທີ່ອະນາໄມແລ້ວ

ກິ່ນແອມໂມເນຍມັກມາຈາກຄວາມຊຸ່ມ ບໍ່ແມ່ນຍ້ອນຂາດສານດັບກິ່ນ ໃຫ້ກວດຕາມລຳດັບ: ຮາງນ້ຳຮົ່ວບໍ່, ຮ່ອງລະບາຍນ້ຳຕັນບໍ່, ວັດສະດຸຮອງພື້ນຍັງດູດຄວາມຊຸ່ມ ຫຼື ຕິດກັນເປັນແຜ່ນແລ້ວ, ຄອກໂປ່ງພໍບໍ່ ການໂຮຍປູນຂາວ ຫຼື ຜົງດັບກິ່ນໃສ່ຊັ້ນຂີ້ໜາໆ ຫຼື ເທວັດສະດຸຮອງພື້ນໃໝ່ທັບໃສ່ອັນເກົ່າທີ່ເປື່ອຍປຽກ ພຽງແຕ່ປິດກິ່ນໄດ້ສອງສາມມື້ ເພາະຄວາມຊຸ່ມຈາກລຸ່ມຍັງຊຶມຂຶ້ນມາ ວິທີແກ້ທີ່ຕົ້ນເຫດ ອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດ ດັບກິ່ນຄອກສັດ

ຖ້າທ່ານລ້ຽງໄກ່ ແລະ ເປັດ ບົດ ລ້ຽງໄກ່ປ່ອຍຂະໜາດຄອບຄົວ ຈະຊ່ວຍຈັດຄອກໃຫ້ຖືກຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ ອຸປະກອນຄອກສັດມີຢູ່ໃນ ໝວດອຸປະກອນລ້ຽງສັດ ຜະລິດຕະພັນຈຸລິນຊີມີຢູ່ໃນ ໝວດຊີວະພາບ

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

• Martin, G.P. Detecting Ammonia in Poultry Housing Using Inexpensive Instruments. Penn State Extension, ປັບປຸງ 10/01/2026 – ເກນແອມໂມເນຍ, ຜົນຂອງຄວາມຊຸ່ມວັດສະດຸຮອງພື້ນ.
• FAO. Guide for the prevention and control of avian flu in small scale poultry – ການໝັກຂີ້, ຂີ້ສັດທີ່ຊື້ຈາກຟາມອື່ນ, ການຄວບຄຸມຄົນເຂົ້າອອກ.
• ຂໍ້ມູນສິນຄ້າ: ໜ້າສິນຄ້າຂອງ MAD AGRI ທີ່ລິ້ງໄວ້ໃນບົດ, ເຂົ້າເບິ່ງວັນທີ 06/11/2026.