ສຳຮອງຫຍ້າໄວ້ລະດູແລ້ງ: ໝັກຫຍ້າ ແລະ ຕາກຫຍ້າແຫ້ງ

ແປງຫຍ້າໃຫ້ຜົນຫຼາຍທີ່ສຸດໃນກາງລະດູຝົນ ເຊິ່ງເປັນຊ່ວງດຽວກັບທີ່ທົ່ງນາກໍເຕັມໄປດ້ວຍຫຍ້າທຳມະຊາດ ພໍຮອດລະດູແລ້ງ ຫຍ້າເຕີບໃຫຍ່ຊ້າ, ຫຍ້າໃນທົ່ງແຫ້ງເຫຼືອງ ແລະ ງົວຄວາຍເລີ່ມຈ່ອຍລົງ ລາຍງານການຄົ້ນຄວ້າຂອງ ACIAR ໃນກຳປູເຈຍ ແລະ ລາວ ບັນທຶກວ່າ ລະດູແລ້ງເປັນຊ່ວງທີ່ອາຫານຂາດແຄນ ສັດມັກໄດ້ກິນແຕ່ອາຫານຫຍາບຄຸນນະພາບຕ່ຳ ເຊັ່ນ ເຟືອງ ອີງຕາມລາຍງານນີ້ ການໝັກຫຍ້າ, ການຫົດນ້ຳ ແລະ ການເລືອກພັນທົນແລ້ງ ແມ່ນວິທີທີ່ຈະມີອາຫານດີໃນລະດູນັ້ນ (ACIAR, 2024) ການໝັກຫຍ້າ ແລະ ການຕາກຫຍ້າແຫ້ງ ແມ່ນສອງວິທີທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດ ເພື່ອເກັບຫຍ້າທີ່ເຫຼືອຈາກລະດູຝົນ

ເອກະສານກອງປະຊຸມ Silage Making in the Tropics with Particular Emphasis on Smallholders ຂອງ FAO ມີສອງປະສົບການທີ່ໃກ້ຄຽງກັບຄອບຄົວກະສິກອນລາວຫຼາຍ: ວິທີໝັກຫຍ້າໃນຖົງພລາສຕິກນ້ອຍ ແລະ ກໍລະນີຂອງຄອບຄົວລ້ຽງງົວນົມໃນພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຂອງໄທ (FAO, 2000)

ການໝັກຫຍ້າແມ່ນຫຍັງ?

ການໝັກຫຍ້າແມ່ນວິທີເກັບຮັກສາຫຍ້າສົດໃນສະພາບ ບໍ່ມີອາກາດ ເມື່ອບໍ່ມີອາກາດ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍກົດແລັກຕິກຈະໝັກນ້ຳຕານໃນຫຍ້າໃຫ້ເປັນກົດ ເຮັດໃຫ້ຫຍ້າສົ້ມອ່ອນໆ ແລະ ເກັບໄວ້ໄດ້ດົນ ຖ້າຖົງ ຫຼື ຂຸມໝັກຮົ່ວ ອາກາດເຂົ້າໄປ ຫຍ້າຈະເນົ່າ ແລະ ຂຶ້ນເຊື້ອລາ ສະນັ້ນເຕັກນິກການໝັກທັງໝົດ ຈຶ່ງວົນຢູ່ກັບສອງຢ່າງ: ອັດໃຫ້ແໜ້ນ ແລະ ປິດໃຫ້ມິດ

ເລືອກຫຍ້າທີ່ຈະໝັກ

ຫຍ້າສາລີ ແລະ ຫຍ້າມົມບາຊາໃຊ້ໄດ້ທັງສອງ Feedipedia ບັນທຶກວ່າ ຫຍ້າກີນີ ເຊິ່ງເປັນຊະນິດຂອງພັນມົມບາຊາ ໃຊ້ໝັກ ແລະ ຕາກແຫ້ງໄດ້ (Feedipedia) ຄວນຕັດຫຍ້າໃຫ້ຖືກອາຍຸ ຕອນທີ່ຍັງມີໃບຫຼາຍ; ຫຍ້າແກ່ທີ່ມີເສັ້ນໃຍຫຼາຍ ໝັກແລ້ວສັດກໍຍັງກິນເຫຼືອຖິ້ມຫຼາຍ ສຳລັບຫຍ້າສາລີ ໃຫ້ຕັດເມື່ອຕົ້ນສູງ 1–1.2 m ຄືກຳນົດການຕັດປົກກະຕິ ເບິ່ງ ວິທີປູກຫຍ້າສາລີດ້ວຍແນວພັນ

ເອກະສານຂອງ FAO ກ່າວເຖິງການທົດລອງໜຶ່ງ: ງົວມັກກິນຫຍ້າໝັກທີ່ ຟັກລະອຽດ ແລະ ຕາກໃຫ້ຫ່ຽວ ຫຼາຍກວ່າຫຍ້າໝັກທັງຕົ້ນທີ່ບໍ່ໄດ້ຕາກ ການຕາກຫຍ້າໃຫ້ຫ່ຽວກາງແດດສອງສາມຊົ່ວໂມງ ຊ່ວຍຫຼຸດນ້ຳກ່ອນໝັກ

ໝັກຫຍ້າໃນຖົງພລາສຕິກນ້ອຍ

ວິທີ "ໝັກຫຍ້າຖົງນ້ອຍ" ຖືກພັດທະນາໂດຍ Ian R. Lane ສຳລັບຄອບຄົວກະສິກອນໃນປາກິສະຖານ ແລະ ເນປານ ທີ່ລ້ຽງງົວ ຫຼື ຄວາຍພຽງໜຶ່ງສອງໂຕ (Lane, ໃນເອກະສານ FAO) ຂັ້ນຕອນຕາມເອກະສານ:

1. ກຽມຖົງພລາສຕິກໜາ ທີ່ບັນຈຸຫຍ້າຟັກໄດ້ປະມານ 5 kg ຮອຍຫຍິບບໍ່ມີຮູ
2. ຕັດ ແລະ ຟັກຫຍ້າ ດ້ວຍມີດເທິງເຂຍໄມ້ ຫຼື ດ້ວຍເຄື່ອງຟັກຫຍ້າ
3. ໃສ່ຫຍ້າຟັກປະມານ 5 kg ໃສ່ຖົງໜຶ່ງ ອັດຢ່າງລະມັດລະວັງ ບໍ່ໃຫ້ຖົງຂາດ
4. ບີບເບົາໆແຕ່ແໜ້ນດ້ວຍມື ເພື່ອໄລ່ອາກາດອອກໃຫ້ໝົດ ໃນຂະນະທີ່ຍັງບີບຢູ່ ໃຫ້ບິດປາກຖົງ, ພັບລົງ ແລະ ມັດດ້ວຍເຊືອກ ຜູ້ຂຽນໝາຍເຫດວ່າ ການມັດຫູຖົງສອງຂ້າງເຂົ້າກັນ ບໍ່ພໍທີ່ຈະກັນອາກາດ
5. ໃສ່ຖົງເຂົ້າໃນຖົງທີສອງ, ມັດໃຫ້ມິດ ແລ້ວໃສ່ໃນຖົງທີສາມອີກ, ມັດໃຫ້ມິດ ຫຍ້າແຕ່ລະຖົງຈຶ່ງຫຸ້ມສາມຊັ້ນ
6. ວາງຖົງລຽນກັນໃນຫ້ອງທີ່ມິດຊິດ ກັນໜູ ແລະ ສັດກັດແທະ
7. ໝັກຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງເດືອນ ແລ້ວຈຶ່ງໃຫ້ກິນ ໂຕລະຖົງຕໍ່ມື້
8. ເກັບຖົງສອງຊັ້ນນອກໄວ້ໃຊ້ຄືນເທື່ອໜ້າ

ວິທີນີ້ບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ຂຸມໝັກ ຫຼື ເຄື່ອງຈັກໃຫຍ່ ແຕ່ລະມື້ເປີດພຽງຖົງນ້ອຍໜຶ່ງຖົງ ສ່ວນທີ່ເຫຼືອຈຶ່ງຍັງປິດມິດ

ບົດຮຽນເລື່ອງໜູ

ໃນການທົດລອງຢູ່ເນປານ ຖົງຫຍ້າໝັກທີ່ເຮັດຈາກສາລີອາຫານສັດ ຖືກໜູມາຫາຫຼາຍ ໜູລີ້ຢູ່ລະຫວ່າງຖົງ ແລະ ກັດຖົງເປັນຮູ ອາກາດເຂົ້າໄປ ແລະ ຫຍ້າໝັກສ່ວນຫຼາຍເສຍ ສະນັ້ນບ່ອນວາງຖົງຕ້ອງມິດຊິດ, ຍົກສູງ ແລະ ຄວນວາງກັບດັກອ້ອມສາງ ວິທີວາງກັບດັກມີຢູ່ໃນບົດ ກັບດັກໜູສຳລັບຄອກສັດ ແລະ ສາງເຂົ້າ

ປະສົບການຈາກພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຂອງໄທ

ບົດໜຶ່ງໃນເອກະສານຂອງ FAO ເລົ່າເຖິງການສາທິດການໝັກຫຍ້າໃຫ້ 53 ຄອບຄົວລ້ຽງງົວນົມ ຢູ່ອຳເພີ Sung Nuen ແຂວງ Nakhon Ratchasima (Nakamanee, ໃນເອກະສານ FAO) ສາມວິທີທີ່ຖືກແນະນຳແມ່ນ ຂຸມໝັກ, ຖົງໄນລອນດຳຂະໜາດ 40 kg ແລະ ຖົງພລາສຕິກໃຫຍ່ປະມານ 800 kg ຫຼັງຈາກນັ້ນ ມີບາງຄອບຄົວຄິດວິທີໝັກໃນຄຸພລາສຕິກຂຶ້ນມາເອງ

ບົດຮຽນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດຈາກກໍລະນີນີ້ແມ່ນ ຫຼັງຈາກໄດ້ລອງເຮັດເອງ ຊາວກະສິກອນເຫັນວ່າການໝັກຫຍ້າບໍ່ຍາກຄືທີ່ຄິດ ວິທີໃດກໍໄດ້ ຂໍໃຫ້ເໝາະກັບທຶນ ແລະ ປະລິມານຫຍ້າຂອງແຕ່ລະເຮືອນ

ຕາກຫຍ້າແຫ້ງ

ການຕາກແຫ້ງເປັນວິທີເກົ່າ ແລະ ງ່າຍ ເໝາະກັບຊ່ວງທີ່ແດດອອກຕິດຕໍ່ກັນໃນທ້າຍລະດູຝົນ ຕັດຫຍ້າຕອນເຊົ້າເມື່ອນ້ຳໝອກແຫ້ງແລ້ວ, ຕາກໃຫ້ບາງເທິງເດີ່ນ, ເທິງຜ້າໃບ ຫຼື ເທິງຮ້ານ ແລະ ພິກສອງສາມເທື່ອໃນມື້ ເພື່ອໃຫ້ຫຍ້າແຫ້ງທົ່ວ ເກັບເຂົ້າສະເພາະເມື່ອຫຍ້າແຫ້ງກອບ, ກ້ານບໍ່ຊຸ່ມແລ້ວ ຈາກນັ້ນເກັບໄວ້ບ່ອນມີຫຼັງຄາ, ຍົກສູງຈາກພື້ນ, ກັນຝົນສາດ ຫຍ້າທີ່ເກັບເຂົ້າຕອນຍັງຊຸ່ມຈະຂຶ້ນເຊື້ອລາ; ຫຍ້າແຫ້ງທີ່ຖືກຝົນປຽກຄືນ ກໍເສື່ອມຄຸນນະພາບໄວ ເມື່ອອາກາດບໍ່ແນ່ນອນ ການໝັກຫຍ້າມັກປອດໄພກວ່າການຕາກແຫ້ງ

ຂົນຫຍ້າກັບສາງ

ຖ້າແປງຫຍ້າຢູ່ໄກເຮືອນ ທ່ານຈະຕ້ອງຂົນຫຍ້າສົດ ຫຼື ຖົງຫຍ້າໝັກກັບມາ ການຄຸມຜ້າໃບທ້າຍລົດຊ່ວຍບໍ່ໃຫ້ຫຍ້າຖືກລົມພັດປິວ ແລະ ບໍ່ຖືກຝົນປຽກລະຫວ່າງທາງ ວິທີມັດຜ້າໃບ ແລະ ຮັກສາລົດໃຫ້ສະອາດ ມີຢູ່ໃນບົດ ຂົນຜົນຜະລິດ, ຝຸ່ນດ້ວຍລົດກະບະ

ວັດຖຸດິບທີ່ດີທີ່ສຸດສຳລັບການສຳຮອງ ແມ່ນຫຍ້າຈາກແປງຂອງເຮືອນທ່ານເອງ ວິທີວາງແຜນແປງຫຍ້າຕະຫຼອດປີ ມີຢູ່ໃນບົດ ປູກຫຍ້າລ້ຽງງົວ, ຄວາຍ ແລະ ແບ້; ເຕັກນິກປູກມົມບາຊາມີຢູ່ໃນບົດ ຫຍ້າມົມບາຊາ: ເຕັກນິກຫວ່ານແນວພັນ ແລະ ກຳນົດການຕັດ ແນວພັນ: ແນວພັນຫຍ້າມົມບາຊາ, ແນວພັນຫຍ້າສາລີ ແລະ ວັດສະດຸອື່ນໆມີຢູ່ໃນ ໝວດກະສິກຳ – ປູກຝັງ

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

• FAO (2000). Silage Making in the Tropics with Particular Emphasis on Smallholders. FAO Plant Production and Protection Paper 161.
• Lane, I.R. Poster 5.1: Little bag silage, ໃນເອກະສານ FAO ຂ້າງເທິງ.
• Nakamanee, G. Poster 1.5: Successful smallholder silage production: a case study from northeast Thailand, ໃນເອກະສານ FAO ຂ້າງເທິງ.
• ACIAR (2024). Forage options for improved crop–livestock systems for Cambodia and Laos.
• Feedipedia. Guinea grass (Megathyrsus maximus).