ຫຍ້າມົມບາຊາ (ຫຍ້າກີນີ): ເຕັກນິກຫວ່ານແນວພັນ ແລະ ກຳນົດການຕັດ

ຫຍ້າມົມບາຊາ ແມ່ນພັນໜຶ່ງຂອງຫຍ້າກີນີ ຊື່ວິທະຍາສາດ Megathyrsus maximus (ຊື່ເກົ່າ Panicum maximum) ໃນໂຄງການຄົ້ນຄວ້າອາຫານສັດຂອງ ACIAR ຢູ່ກຳປູເຈຍ ແລະ ລາວ ມົມບາຊາເປັນໜຶ່ງໃນບໍ່ເທົ່າໃດພັນຫຍ້າຫຼາຍປີ ທີ່ຊາວກະສິກອນນຳໃຊ້ແທ້ ພັນຫຍ້າກີນີຖືກແນະນຳໃຫ້ປູກໃນດິນຊາຍ, ດິນສົ້ມ, ແຫ້ງແລ້ງງ່າຍ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍຖືກນ້ຳຖ້ວມ (ACIAR, 2024) ສຳລັບຄອບຄົວທີ່ລ້ຽງງົວຄວາຍ, ແບ້ ຢູ່ລາວ ນັ້ນແມ່ນດິນທີ່ພົບໄດ້ຫຼາຍບ່ອນ ແປງມົມບາຊາຂ້າງຄອກ ທີ່ຕັດໝູນວຽນມາໃຫ້ກິນ ສາມາດເປັນແຫຼ່ງຫຍ້າຫຼັກໄດ້ຫຼາຍປີ

ຫຍ້າກີນີເຕີບໃຫຍ່ແນວໃດ

ອີງຕາມ Feedipedia ເຊິ່ງເປັນຖານຂໍ້ມູນອາຫານສັດທີ່ INRAE, CIRAD, AFZ ແລະ FAO ພັດທະນາ ຫຍ້າກີນີເປັນຫຍ້າຫຼາຍປີ ຂຶ້ນເປັນກໍໃຫຍ່, ໃບຫຼາຍ, ເຕີບໃຫຍ່ໄວ ແລະ ສັດມັກກິນ (Feedipedia) ແລ້ວແຕ່ພັນ ຕົ້ນສູງແຕ່ 0.5 ຫາ 3.5 m ຫຍ້າຂຶ້ນດີທີ່ສຸດໃນບ່ອນທີ່ມີຝົນຫຼາຍກວ່າ 1,000 mm ຕໍ່ປີ ແລະ ລະດູແລ້ງບໍ່ຍາວເກີນ 4–5 ເດືອນ ສະນັ້ນ ໃນເຂດທີ່ລະດູແລ້ງຍາວ ຫຍ້າທີ່ເຫຼືອຈາກລະດູຝົນຄວນເກັບສຳຮອງໄວ້ ຫຍ້າກີນີເໝາະກັບການຕັດມາໃຫ້ກິນຢູ່ຄອກຫຼາຍ ແລະ ກໍໃຊ້ໝັກ ຫຼື ຕາກແຫ້ງໄດ້

ຂໍ້ມູນແນວພັນ

ແນວພັນຫຍ້າມົມບາຊາ (ຫຍ້າກີນີ) ຂອງ MAD AGRI ຖືກແນະນຳວ່າປູກງ່າຍ, ທົນແລ້ງ ແລະ ແຕກໜໍ່ຄືນໄວຫຼັງການຕັດແຕ່ລະເທື່ອ ຂໍ້ມູນໃນໜ້າສິນຄ້າ:

ກຽມດິນ

ເລືອກດິນທີ່ລະບາຍນ້ຳດີ ບໍ່ມີນ້ຳຂັງດົນໃນລະດູຝົນ ຖ້າແປງຢູ່ບ່ອນຕ່ຳ ໃຫ້ເຮັດຮ່ອງລະບາຍນ້ຳອ້ອມແປງ ຫຼື ພິຈາລະນາເອົາບ່ອນນັ້ນໄວ້ປູກພັນທີ່ທົນນ້ຳຖ້ວມ ໄຖ ຫຼື ຂຸດດິນ, ເກັບຫຍ້າປ່າອອກໃຫ້ໝົດທັງຮາກ ແລະ ຕີດິນໃຫ້ແຕກລະອຽດ ແປງຫຍ້າຈະຢູ່ບ່ອນນັ້ນຫຼາຍປີ ແຮງງານກຽມດິນໃຫ້ດີໃນປີທຳອິດຈຶ່ງຄຸ້ມຄ່າ ໃສ່ຝຸ່ນຄອກທີ່ໝັກເປື່ອຍແລ້ວເປັນຝຸ່ນຮອງພື້ນ ເພື່ອເປັນພື້ນຖານທາດອາຫານສຳລັບການຕັດຮຸ່ນທຳອິດໆ

ຫວ່ານເມັດທີ່ນ້ອຍຫຼາຍໃຫ້ເທົ່າກັນ

ເມັດຫຍ້າກີນີນ້ອຍຫຼາຍ: Feedipedia ບັນທຶກວ່າ ໜຶ່ງກິໂລມີປະມານ 1.7–3.1 ລ້ານເມັດ ຖົງ 100 g ຈຶ່ງມີເມັດຫຼາຍ ແລະ ຄວາມຜິດພາດທີ່ພົບເລື້ອຍແມ່ນຫວ່ານບ່ອນໜາບ່ອນບາງ ຕາມຄຳແນະນຳຂອງ MAD AGRI ໃຫ້ຂີດແຖວຫ່າງກັນ 50 cm ແລະ ໝາຍຂຸມຫ່າງກັນ 35–40 cm ໃນແຕ່ລະແຖວ ປະສົມເມັດກັບຊາຍ ຫຼື ດິນລະອຽດທີ່ແຫ້ງ ເພື່ອແບ່ງໃສ່ແຕ່ລະຂຸມໄດ້ເທົ່າກັນ ຢອດເມັດໃສ່ຂຸມ ແລ້ວກົບດິນບາງໆ ເພາະເມັດນ້ອຍທີ່ກົບເລິກຈະງອກຍາກ ຮັກສາດິນໃຫ້ຊຸ່ມ ຈົນຫຍ້າງອກເທົ່າກັນ ການຫວ່ານໃນຕົ້ນລະດູຝົນຊ່ວຍປະຢັດແຮງຫົດນ້ຳ

ຖ້າຢາກໃຫ້ແນ່ນອນກວ່າ ສາມາດເພາະເມັດໃສ່ຖົງເພາະກ້າ ຫຼື ແປງເພາະກ່ອນ ເມື່ອຕົ້ນກ້າແຂງແຮງແລ້ວ ຈຶ່ງຍ້າຍອອກປູກຕາມໄລຍະຫ່າງຂ້າງເທິງ ວິທີເພາະກ້າໃນຖົງ ມີຢູ່ໃນບົດ ຖົງເພາະກ້າ

ອາທິດທຳອິດໆ

ຫຍ້າປ່າແຂ່ງຂັນແຮງທີ່ສຸດຕອນຫຍ້າມົມບາຊາຍັງນ້ອຍ ຊ່ວງນີ້ຈຶ່ງຕ້ອງດາຍຫຍ້າໃຫ້ດີ ຍ່າງກວດ ແລະ ຢອດເມັດຊ່ອມຂຸມທີ່ບໍ່ງອກ ຢ່າໃຫ້ສັດເຂົ້າແປງຕອນຫຍ້າຍັງອ່ອນ ເພາະມັນທັງກັດກິນ ແລະ ຢຽບໂຄນຈົນແຫຼກ

ກຳນົດການຕັດ ແລະ ການເບິ່ງແຍງຫຼັງແຕ່ລະຮຸ່ນ

ຕາມຄຳແນະນຳຂອງ MAD AGRI ຮຸ່ນທຳອິດຕັດໄດ້ຫຼັງປະມານ 6–7 ອາທິດ ຈາກນັ້ນຕັດທຸກ 35–40 ມື້ ຫຼັງຕັດແຕ່ລະເທື່ອ ໃຫ້ໃສ່ຝຸ່ນ, ພວນ ແລະ ກົບດິນອ້ອມໂຄນ ເພື່ອໃຫ້ຮາກໃໝ່ເຕີບໃຫຍ່ ແລະ ຫົດນ້ຳຖ້າອາກາດແຫ້ງ ຖ້າຢາກມີຫຍ້າສົດທຸກມື້ ໃຫ້ແບ່ງແປງເປັນປະມານ 35–40 ຕອນ ແລະ ຕັດມື້ລະຕອນ ວິທີຄິດໄລ່ ແລະ ວາງແຜນທັງແປງ ມີຢູ່ໃນບົດ ປູກຫຍ້າລ້ຽງງົວ, ຄວາຍ ແລະ ແບ້

ເລື່ອງໃສ່ຝຸ່ນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ "ໃສ່ ຫຼື ບໍ່ໃສ່" Feedipedia ອ້າງເຖິງການສຶກສາຂອງ Hongthong Phimmasan (2005): ຫຍ້າກີນີທີ່ບໍ່ໃສ່ຝຸ່ນໃຫ້ພຽງປະມານ 7 ໂຕນວັດຖຸແຫ້ງຕໍ່ເຮັກຕາ ສ່ວນຫຍ້າທີ່ໃສ່ຝຸ່ນໄນໂຕຣເຈນອາດໄດ້ເຖິງ 42 ໂຕນ ລາຍງານຂອງ ACIAR ເພີ່ມເຕີມວ່າ ການຕັດແຕ່ລະຮຸ່ນ ພາເອົາໂປຕັດຊຽມທີ່ສະສົມຢູ່ໃບອອກໄປຫຼາຍ ການໃສ່ຝຸ່ນຫຼາຍໃນລະດູຝົນທີ່ຫຍ້າກຳລັງເຕີບໃຫຍ່ໄວ ມີປະໂຫຍດກວ່າການໃສ່ຕອນດິນແຫ້ງແລ້ງ ເພາະຕອນນັ້ນຫຍ້າບໍ່ເຕີບໃຫຍ່ ເຖິງວ່າທາດອາຫານຈະພໍ

ປ່ອຍໃຫ້ກິນ ຫຼື ຕັດມາໃຫ້ກິນ?

Feedipedia ລະບຸວ່າ ຫຍ້າກີນີສາມາດເປັນທົ່ງລ້ຽງສັດໄດ້ຫຼາຍປີ ຖ້າປ່ອຍໃຫ້ກິນຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ແຕ່ບໍ່ຄວນໃຫ້ສັດກັດກິນຕ່ຳກວ່າ 35 cm ແລະ ບໍ່ປ່ອຍສັດເມື່ອດິນປຽກເກີນໄປ ສຳລັບຄອບຄົວ ການຕັດມາໃຫ້ກິນຢູ່ຄອກ ຄວບຄຸມງ່າຍກວ່າ: ຫຍ້າບໍ່ຖືກຢຽບແຫຼກ, ໂຄນບໍ່ຖືກກັດຕິດດິນເກີນໄປ ແລະ ທ່ານຮູ້ແນ່ນອນວ່າຝູງກິນເທົ່າໃດໃນແຕ່ລະມື້

ຢ່າໃຫ້ຫຍ້າກາຍເປັນຫຍ້າປ່າ

Feedipedia ເຕືອນວ່າ ຫຍ້າກີນີອາດແຜ່ໄວ ແລະ ກາຍເປັນວັດຊະພືດໃນບ່ອນທີ່ດິນຖືກລົບກວນ ແຕ່ບໍ່ມີການຕັດ ຫຼື ປ່ອຍສັດກິນ ແລະ ເປັນວັດຊະພືດທີ່ກຳຈັດຍາກໃນໄຮ່ອ້ອຍ ໃຫ້ຕັດສະໝ່ຳສະເໝີ ບໍ່ໃຫ້ຫຍ້າອອກດອກ, ຕິດເມັດ ແລ້ວແຜ່ໄປແປງຂ້າງໆ ໂດຍສະເພາະເມື່ອຂ້າງເຮືອນມີໄຮ່ອ້ອຍ

ຫຍ້າກີນີສັດມັກກິນ ແຕ່ອາຫານກໍຍັງຄວນເສີມໂປຣຕີນ ຄືທີ່ບົດ ປູກຫຍ້າລ້ຽງງົວ, ຄວາຍ ແລະ ແບ້ ໄດ້ວິເຄາະໄວ້ ຖ້າກຳລັງລັງເລລະຫວ່າງມົມບາຊາ ແລະ ຫຍ້າສາລີ ເບິ່ງບົດ ຄວນປູກຫຍ້າຫຍັງລ້ຽງງົວ ຫຍ້າທີ່ເຫຼືອໃນລະດູຝົນ ສາມາດເອົາໄປ ໝັກ ຫຼື ຕາກແຫ້ງ ແນວພັນຫຍ້າອື່ນໆມີຢູ່ໃນ ໝວດກະສິກຳ – ປູກຝັງ

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

• Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO). Guinea grass (Megathyrsus maximus).
• ACIAR (2024). Forage options for improved crop–livestock systems for Cambodia and Laos.
• ຂໍ້ມູນສິນຄ້າ: ແນວພັນຫຍ້າມົມບາຊາ, ເຂົ້າເບິ່ງວັນທີ 06/11/2026.