ປູກຫຍ້າລ້ຽງງົວ, ຄວາຍ ແລະ ແບ້: ວາງແຜນອາຫານສົດຕະຫຼອດປີ

ໃນຫຼາຍເຂດຊົນນະບົດຂອງລາວ ງົວ, ຄວາຍ ແລະ ແບ້ ຍັງລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍຫຍ້າທີ່ຂຶ້ນເອງຕາມແຄມທາງ, ຄັນນາ, ເນີນພູໂລ່ງເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ລະດູຝົນຫຍ້າເຫຼືອກິນ ພໍຮອດລະດູແລ້ງ ຫຍ້າແຫ້ງເຫຼືອງ, ສັດຈ່ອຍລົງ ແລະ ຄົນລ້ຽງຕ້ອງໄປໄກຫຼາຍເພື່ອຕັດຫຍ້າ ຫຼື ໃຫ້ກິນເຟືອງ ໂຄງການຄົ້ນຄວ້າໜຶ່ງຂອງ ACIAR ຢູ່ແຂວງສາລະວັນ, ຈຳປາສັກ ແລະ ເຂດໃກ້ຄຽງໃນກຳປູເຈຍ ພົບວ່າ ການຂາດອາຫານ ທັງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບ ແມ່ນອຸປະສັກໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງການລ້ຽງງົວຄວາຍໃນຄອບຄົວ ທາງແກ້ທີ່ແນະນຳແມ່ນໃຫ້ຄອບຄົວປູກຫຍ້າຫຼາຍປີໄວ້ໃຫ້ສັດຂອງຕົນເອງ (ACIAR, 2024)

ການປູກຫຍ້າລ້ຽງງົວບໍ່ຍາກ ສິ່ງທີ່ຍາກແມ່ນປູກໃຫ້ມີຫຍ້າສະໝ່ຳສະເໝີຕະຫຼອດປີ ບໍ່ແມ່ນມີຫຍ້າງາມພຽງເທື່ອດຽວ ແລ້ວປະຖິ້ມ

ການປູກຫຍ້າໃຫ້ຫຍັງ

ປະໂຫຍດທີ່ເຫັນງ່າຍທີ່ສຸດແມ່ນແຮງງານ ອີງຕາມລາຍງານຂອງ ACIAR ການສຶກສາໃນກຳປູເຈຍ ແລະ ລາວ ບັນທຶກວ່າ ຄອບຄົວທີ່ປູກຫຍ້າ ປະຢັດເວລາໄດ້ປະມານ 2 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ມື້ ເມື່ອທຽບກັບການໄປຕັດຫຍ້າທຳມະຊາດ ຫຍ້າຫຼາຍປີປູກເທື່ອດຽວ ແລ້ວຕັດໄດ້ຫຼາຍປີ ແຮງງານຈຶ່ງໃຊ້ຫຼາຍໃນປີທຳອິດ ປະໂຫຍດທີສອງແມ່ນຄຸນນະພາບ: ຫຍ້າປູກທີ່ຕັດຖືກອາຍຸ ມັກອ່ອນ ແລະ ມີໃບຫຼາຍກວ່າຫຍ້າປ່າ ແລະ ສັດບໍ່ຕ້ອງໄປກິນຢູ່ບ່ອນທີ່ອາດມີຢາຂ້າຫຍ້າ ປະໂຫຍດທີສາມແມ່ນລາຄາຂາຍ: ACIAR ບັນທຶກວ່າ ງົວຄວາຍທີ່ໄດ້ກິນດີໃນລະດູແລ້ງ ມີຂໍ້ໄດ້ປຽບເວລາຂາຍ ເພາະສັດໃນຕະຫຼາດຊ່ວງນັ້ນມັກມີຄຸນນະພາບບໍ່ດີ

ເລືອກບ່ອນປູກຕາມພູມສັນຖານ

ດິນຕອນດຽວກັນມີບ່ອນສູງທີ່ແຫ້ງແລ້ງງ່າຍ ແລະ ບ່ອນຕ່ຳທີ່ມັກຖືກນ້ຳຖ້ວມຕົ້ນລະດູຝົນ ACIAR ໝາຍເຫດວ່າ ພັນຫຍ້າສ່ວນຫຼາຍທົນແລ້ງ ຫຼື ທົນນ້ຳຖ້ວມ ໜ້ອຍພັນທີ່ທົນໄດ້ທັງສອງຢ່າງ ພັນທີ່ຢູ່ໃນກຸ່ມຫຍ້າກີນີ ເຊັ່ນ ມົມບາຊາ ຖືກແນະນຳໃຫ້ປູກໃນດິນຊາຍ, ດິນສົ້ມ, ແຫ້ງແລ້ງງ່າຍ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍຖືກນ້ຳຖ້ວມ ບ່ອນຕ່ຳທີ່ມັກມີນ້ຳຂັງຊົ່ວຄາວ ເໝາະກັບພັນທີ່ທົນນ້ຳຂັງ ແຕ່ຕ້ອງການນ້ຳຫຼາຍ ແລະ ພັນເຫຼົ່ານີ້ອາດຕ້ອງຫົດນ້ຳເພີ່ມໃນລະດູແລ້ງ

ດັ່ງນັ້ນ ກ່ອນຊື້ແນວພັນ ໃຫ້ຍ່າງອ້ອມດິນຂອງຕົນໃນກາງລະດູຝົນ ເພື່ອເບິ່ງວ່າບ່ອນໃດນ້ຳຂັງ ແລ້ວຍ່າງອີກເທື່ອໃນທ້າຍລະດູແລ້ງ ເພື່ອເບິ່ງວ່າບ່ອນໃດດິນແຕກລະແຫງ ວາງພັນທີ່ທົນແລ້ງໄວ້ບ່ອນສູງ ແລະ ເຮັດຮ່ອງລະບາຍນ້ຳຢູ່ບ່ອນຕ່ຳ ຄຳແນະນຳການປູກຫຍ້າສາລີຂອງ MAD AGRI ກໍເຕືອນໃຫ້ເຮັດຮ່ອງລະບາຍນ້ຳໃນລະດູຝົນ ເພາະຫຍ້າທີ່ຖືກນ້ຳຖ້ວມດົນ ຈະເນົ່າຢູ່ໂຄນ ແລະ ແຕກໜໍ່ຄືນຊ້າ

ເລືອກພັນຕາມຈຸດປະສົງ

ປັດຈຸບັນ MAD AGRI ມີແນວພັນຫຍ້າສາມຊະນິດ ຂໍ້ມູນຂ້າງລຸ່ມນີ້ເອົາມາຈາກໜ້າສິນຄ້າ:

ເບິ່ງລາຍລະອຽດແຕ່ລະພັນ: ແນວພັນຫຍ້າມົມບາຊາ, ແນວພັນຫຍ້າສາລີ ແລະ ແນວພັນຫຍ້າຂີງໄທ

ຄວນປູກພັນໃດ ຫຼື ປູກທັງສອງ ຂຶ້ນກັບຈຳນວນສັດ, ເນື້ອທີ່ ແລະ ເວລາເບິ່ງແຍງຂອງແຕ່ລະເຮືອນ ການປຽບທຽບວິເຄາະໄວ້ໃນບົດ ຄວນປູກຫຍ້າຫຍັງລ້ຽງງົວ: ມົມບາຊາ ຫຼື ຫຍ້າສາລີ ເຕັກນິກຂອງແຕ່ລະພັນ ມີຢູ່ໃນບົດ ຫຍ້າມົມບາຊາ: ເຕັກນິກຫວ່ານແນວພັນ ແລະ ກຳນົດການຕັດ ແລະ ວິທີປູກຫຍ້າສາລີດ້ວຍແນວພັນ ຫຍ້າຂິງສຳລັບເດີ່ນ ແລະ ສວນ ມີຢູ່ໃນບົດ ປູກຫຍ້າຂິງປົກຄຸມເດີ່ນ

ແບ່ງແປງ ແລະ ຕັດໝູນວຽນ

ປູກແປງໃຫຍ່ ແລ້ວຕັດໝົດພ້ອມກັນ ມື້ນີ້ຫຍ້າເຫຼືອ ເດືອນໜ້າຂາດ ວິທີທີ່ສະໝ່ຳສະເໝີກວ່າແມ່ນ ແບ່ງແປງເປັນຫຼາຍຕອນ ແລະ ທຸກມື້ ຫຼື ທຸກສອງສາມມື້ ຕັດໜຶ່ງຕອນ ເມື່ອຕັດຄົບໜຶ່ງຮອບ ຕອນທຳອິດກໍແຕກໜໍ່ຄືນພໍທີ່ຈະຕັດອີກ ຍົກຕົວຢ່າງ ຫຍ້າມົມບາຊາທີ່ຕັດທຸກ 35–40 ມື້: ແບ່ງແປງເປັນປະມານ 35–40 ຕອນ ແລະ ຕັດມື້ລະຕອນ ທ່ານຈະມີຫຍ້າສົດທຸກມື້

ປູກເທົ່າໃດຈຶ່ງພໍ ເປັນຄຳຖາມທີ່ບໍ່ມີຕົວເລກທົ່ວໄປ ປະລິມານຫຍ້າທີ່ງົວ, ຄວາຍ ຫຼື ແບ້ໜຶ່ງໂຕຕ້ອງການຕໍ່ມື້ ຂຶ້ນກັບຂະໜາດສັດ, ໄລຍະການລ້ຽງ ແລະ ອາຫານອື່ນທີ່ກິນນຳ ວິທີທີ່ເປັນຈິງແມ່ນ ເລີ່ມຈາກແນວພັນສອງສາມຖົງ, ຈົດໄວ້ທຸກມື້ວ່າຕັດໄດ້ເທົ່າໃດ ແລະ ຝູງກິນໝົດເທົ່າໃດ ແລ້ວຄ່ອຍຂະຫຍາຍ ເຈົ້າໜ້າທີ່ສົ່ງເສີມກະສິກຳທ້ອງຖິ່ນ ສາມາດຊ່ວຍຄິດໄລ່ອາຫານສຳລັບພັນສັດຂອງທ່ານໄດ້

ເວລາຫວ່ານທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດແມ່ນຕົ້ນລະດູຝົນ ເມື່ອດິນຊຸ່ມພໍໃຫ້ເມັດງອກ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຫົດນ້ຳຫຼາຍ ຖ້າມີແຫຼ່ງນ້ຳ ກໍຫວ່ານໃນຊ່ວງອື່ນໄດ້

ໃສ່ຝຸ່ນຄືນສິ່ງທີ່ຕັດອອກໄປ

ນີ້ແມ່ນສ່ວນທີ່ຄອບຄົວມັກຂ້າມໄປທີ່ສຸດ ລາຍງານຂອງ ACIAR ອະທິບາຍວ່າ ຫຍ້າຫຼາຍປີແຕກຕ່າງຈາກພືດທີ່ເກັບເມັດ: ຫຍ້າຖືກຕັດຫຼາຍເທື່ອໃນປີ ແລະ ແຕ່ລະເທື່ອທີ່ຕັດ ກໍພາເອົາທາດອາຫານສ່ວນໜຶ່ງຂອງດິນໄປ ໂດຍສະເພາະໂປຕັດຊຽມ ທີ່ສະສົມຢູ່ໃບຫຼາຍ ລະດູຝົນຫຍ້າເຕີບໃຫຍ່ໄວ ດິນຈຶ່ງໝົດທາດອາຫານໄວ ຈົນຫຍ້າຂາດທາດ ຖ້າບໍ່ໃສ່ຝຸ່ນຊົດເຊີຍ ໃນທາງກັບກັນ ການໃສ່ຝຸ່ນຕອນດິນແຫ້ງແລ້ງກໍເສຍລ້າ ເພາະຂາດນ້ຳ ຫຍ້າກໍບໍ່ເຕີບໃຫຍ່ ເຖິງວ່າທາດອາຫານຈະພໍ ກຸ່ມຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ ຊາວກະສິກອນ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ສົ່ງເສີມກະສິກຳສ່ວນຫຼາຍໃນກຳປູເຈຍ ແລະ ລາວ ຍັງບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບການຄຸ້ມຄອງຫຍ້າຫຼາຍປີແບບນີ້

Feedipedia ເຊິ່ງເປັນຖານຂໍ້ມູນອາຫານສັດທີ່ INRAE, CIRAD, AFZ ແລະ FAO ພັດທະນາ ອ້າງເຖິງການສຶກສາປີ 2005 ຂອງ Hongthong Phimmasan ກ່ຽວກັບຫຍ້າກີນີ ຕາມນັ້ນ ຫຍ້າທີ່ບໍ່ໃສ່ຝຸ່ນໃຫ້ພຽງປະມານ 7 ໂຕນວັດຖຸແຫ້ງຕໍ່ເຮັກຕາ ໃນຂະນະທີ່ຫຍ້າທີ່ໃສ່ຝຸ່ນໄນໂຕຣເຈນອາດໃຫ້ເຖິງ 42 ໂຕນ (Feedipedia) ຄຳແນະນຳໃນໜ້າສິນຄ້າຫຍ້າມົມບາຊາ ແລະ ຫຍ້າສາລີ ລ້ວນກຳນົດໃຫ້ໃສ່ຝຸ່ນ ແລະ ພວນດິນຫຼັງທຸກເທື່ອທີ່ຕັດ ຝຸ່ນຄອກທີ່ໝັກແລ້ວ ເປັນແຫຼ່ງຝຸ່ນທີ່ຖືກ ແລະ ມີຢູ່ແລ້ວ; ວິທີໝັກທີ່ປອດໄພ ມີຢູ່ໃນບົດ ການອະນາໄມຄອກສັດ ແລະ ຟາມ

ຫຍ້າຢ່າງດຽວຍັງບໍ່ພໍ: ແຫຼ່ງໂປຣຕີນ

Feedipedia ໝາຍເຫດວ່າ ເຖິງວ່າຫຍ້າກີນີຈະກິນໄດ້ດີ ແລະ ມີຄຸນຄ່າທາງອາຫານດີ ແຕ່ອາຫານມັກຍັງຄວນເສີມໂປຣຕີນ ເພື່ອໃຫ້ສັດໃຫ້ຜົນຜະລິດດີ ເອກະສານນີ້ກ່າວເຖິງການປູກຫຍ້າກີນີສະຫຼັບກັບພືດຕະກູນຖົ່ວທີ່ໃຊ້ເປັນອາຫານສັດ ເຊັ່ນ ກະຖິນ (Leucaena leucocephala) ການປ່ອຍງົວກິນໃນແປງຫຍ້າກີນີໂດຍກົງກໍໄດ້ ແຕ່ Feedipedia ແນະນຳບໍ່ໃຫ້ຫຍ້າຖືກກິນຕ່ຳກວ່າ 35 cm ແລະ ບໍ່ປ່ອຍສັດເມື່ອດິນປຽກເກີນໄປ ສຳລັບຄອບຄົວ ການຕັດຫຍ້າມາໃຫ້ກິນຢູ່ຄອກ ມັກຄຸ້ມຄອງງ່າຍກວ່າ

ກຽມສຳລັບລະດູແລ້ງແຕ່ທ້າຍລະດູຝົນ

ອີງຕາມ ACIAR ມີສາມວິທີທີ່ຈະມີອາຫານດີໃນລະດູແລ້ງ: ໝັກຫຍ້າ, ຫົດນ້ຳ ແລະ ເລືອກພັນທີ່ທົນແລ້ງ ໃນຕົວຈິງຂອງຄອບຄົວ ແຜນຄວນເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ທ້າຍລະດູຝົນ ຫຍ້າທີ່ເຫຼືອໃນຊ່ວງທີ່ຫຍ້າກຳລັງງາມ ຄວນເອົາໄປໝັກ ຫຼື ຕາກແຫ້ງ ແທນການປະໃຫ້ແກ່ຢູ່ໃນແປງ; ວິທີເຮັດມີຢູ່ໃນບົດ ສຳຮອງຫຍ້າໄວ້ລະດູແລ້ງ: ໝັກຫຍ້າ ແລະ ຕາກຫຍ້າແຫ້ງ ຖ້າມີແຫຼ່ງນ້ຳ ໃຫ້ຫົດນ້ຳແປງຫຍ້າສ່ວນໜຶ່ງກ່ອນ ເພື່ອໃຫ້ຍັງມີຫຍ້າສົດແດ່ ເມື່ອເຟືອງເປັນສິ່ງດຽວທີ່ເຫຼືອ

ແນວພັນຫຍ້າ ແລະ ວັດສະດຸປູກຝັງອື່ນໆ ມີຢູ່ໃນ ໝວດກະສິກຳ – ປູກຝັງ

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

• ACIAR (2024). Forage options for improved crop–livestock systems for Cambodia and Laos – Research Brief, ໂຄງການ SMCN/2012/075.
• Feedipedia (INRAE, CIRAD, AFZ, FAO). Guinea grass (Megathyrsus maximus).
• ຂໍ້ມູນສິນຄ້າ: ໜ້າແນວພັນຫຍ້າຂອງ MAD AGRI ທີ່ລິ້ງໄວ້ໃນບົດ, ເຂົ້າເບິ່ງວັນທີ 06/11/2026.