ດ່າງທັບທິມ (KMnO4) ໃນການລ້ຽງປາ: ຫຼັກການໃຊ້ ແລະ ຄວາມປອດໄພ

ດ່າງທັບທິມ ຊື່ທາງເຄມີແມ່ນ ໂປຕັດຊຽມເປີມັງການາດ (KMnO4) ເປັນສິ່ງທີ່ຄົນລ້ຽງປາຫຼາຍຄົນມີໄວ້ໃນເຮືອນ ມັນຖືກໃຊ້ເພື່ອຈັດການພະຍາດຜິວໜັງບາງຊະນິດ, ພະຍາດທີ່ເຫືອກປາ ແລະ ເພື່ອອະນາໄມອຸປະກອນ ແຕ່ດ່າງທັບທິມບໍ່ແມ່ນ "ຢາບຳລຸງ" ທີ່ໃຊ້ເທົ່າໃດກໍໄດ້ ມັນແມ່ນ ສານອອກຊິໄດທີ່ແຮງ: ໃຊ້ເກີນຂະໜາດເປັນພິດຕໍ່ປາ ສ່ວນການເກັບຮັກສາຜິດວິທີ ອາດເຮັດໃຫ້ໄໝ້ ແລະ ເກີດໄຟໄໝ້

ບົດນີ້ຕັ້ງໃຈບໍ່ໃຫ້ຂະໜາດການໃຊ້ສຳລັບໜອງຂອງທ່ານ ດ້ວຍເຫດຜົນທີ່ອະທິບາຍໄວ້ຂ້າງລຸ່ມນີ້ ເປົ້າໝາຍແມ່ນຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານເຂົ້າໃຈດ່າງທັບທິມພໍທີ່ຈະໃຊ້ຢ່າງປອດໄພ ແລະ ຮູ້ວ່າເມື່ອໃດຕ້ອງຖາມຜູ້ຊ່ຽວຊານ

ດ່າງທັບທິມອັນຕະລາຍແນວໃດ

ດ່າງທັບທິມເປັນຜລຶກ ຫຼື ຜົງສີມ່ວງເຂັ້ມ ລະລາຍໃນນ້ຳເປັນນ້ຳສີມ່ວງບົວ ເນື່ອງຈາກເປັນສານອອກຊິໄດທີ່ແຮງ ບັນຈຸພັນທີ່ຂາຍທົ່ວໄປມັກມີປ້າຍເຕືອນອັນຕະລາຍ, ລະຫັດ UN 1490 ແລະ ກຸ່ມສິນຄ້າອັນຕະລາຍ 5.1 (ສານອອກຊິໄດ) ເມື່ອສຳຜັດກັບສານທີ່ຕິດໄຟງ່າຍ ເຊັ່ນ ນ້ຳມັນ, ນ້ຳມັນແອັດຊັງ, ເຈ້ຍ, ຂີ້ເລື່ອຍ ຫຼື ຮຳ ມັນອາດເຮັດໃຫ້ເກີດໄຟໄໝ້ ຜລຶກ ແລະ ນ້ຳທີ່ເຂັ້ມຂຸ້ນເຮັດໃຫ້ຜິວໜັງໄໝ້, ເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ຕາ ແລະ ລະບົບຫາຍໃຈ

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ມີ "ຂະໜາດດຽວສຳລັບທຸກໜອງ"

ດ່າງທັບທິມເຮັດປະຕິກິລິຍາກັບສານອິນຊີໃນນ້ຳ ເຊັ່ນ ສາຫຼ່າຍ, ຂີ້ຕົມ, ອາຫານເຫຼືອ ແລະ ຂີ້ປາ ນ້ຳຍິ່ງມີສານອິນຊີຫຼາຍ ດ່າງທັບທິມກໍຍິ່ງຖືກໃຊ້ໝົດໄປຫຼາຍ ປະລິມານດຽວກັນຈຶ່ງໃຫ້ຜົນແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ ລະຫວ່າງໜອງນ້ຳໃສ ກັບ ໜອງນ້ຳຂຸ່ນ ນີ້ແມ່ນຫຼັກການທົ່ວໄປ ແລະ ກໍເປັນເຫດຜົນທີ່ເອກະສານວິຊາການເນັ້ນໃຫ້ຄິດໄລ່ຂະໜາດຕາມສະພາບນ້ຳຕົວຈິງ

ການສຶກສາໜຶ່ງຂອງກົມຄົ້ນຄວ້າກະສິກຳສະຫະລັດ (USDA ARS) ກ່ຽວກັບພະຍາດຈຸດຂາວ ທີ່ເກີດຈາກແມ່ກາຝາກ Ichthyophthirius multifiliis ໃນປາກົດອາເມລິກາ (channel catfish) ແລະ ປານິນສີຟ້າ (blue tilapia) ພົບວ່າ ທີ່ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ 0.9 mg/L ດ່າງທັບທິມຂ້າຕົວອ່ອນທີ່ລອຍອິດສະຫຼະຂອງແມ່ກາຝາກໄດ້ຫຼາຍກວ່າ 95% ໃນການທົດລອງທີ່ຕິດຕາມ 4 ຊົ່ວໂມງ ຂະໜາດຕ່ຳສຸດທີ່ກັນການຕິດເຊື້ອໃນລູກປາກົດໄດ້ ແມ່ນ 1.0 mg/L ໃນນ້ຳສ້າງ (USDA ARS) ຕົວເລກເຫຼົ່ານີ້ວັດໃນສະພາບການທົດລອງ ດ້ວຍນ້ຳສ້າງທີ່ສະອາດ ບໍ່ແມ່ນໃນໜອງທີ່ມີຂີ້ຕົມ ແລະ ສາຫຼ່າຍ ຈຶ່ງຢ່າເອົາມາເປັນຂະໜາດສຳລັບໜອງຂອງທ່ານ ລູກປາ ແລະ ປານ້ອຍມັກໄວຕໍ່ສານຫຼາຍກວ່າປາໃຫຍ່

ກ່ອນຈະຄິດເຖິງຢາ

ປາບໍ່ກິນອາຫານ ຫຼື ລອຍຫົວ ມັກເກີດຈາກການຂາດອົກຊີເຈນ ບໍ່ແມ່ນພະຍາດ ການເທດ່າງທັບທິມລົງໜອງທີ່ກຳລັງຂາດອົກຊີເຈນ ອາດເຮັດໃຫ້ສະພາບຮ້າຍແຮງຂຶ້ນ ຄູ່ມືການລ້ຽງປາຂະໜາດນ້ອຍຂອງ FAO ແນະນຳວ່າ ເມື່ອເຫັນປາມີອາການແປກ ທີ່ຍັງບໍ່ຮູ້ສາເຫດ ສິ່ງທຳອິດແມ່ນຢຸດໃຫ້ອາຫານ, ຢຸດໃສ່ຝຸ່ນ ແລະ ປ່ຽນນ້ຳບາງສ່ວນທຸກມື້ ສອງສາມມື້ ຖ້າປາຍັງບໍ່ແຂງແຮງ ຈຶ່ງຖາມເຈົ້າໜ້າທີ່ສົ່ງເສີມການປະມົງ ຫຼື ສະຖານີປະມົງ (FAO, ບົດທີ 11) ວິທີສັງເກດການຂາດອົກຊີເຈນ ແລະ ການປ່ຽນນ້ຳ ມີຢູ່ໃນບົດ ການຄຸ້ມຄອງນ້ຳໜອງລ້ຽງປາ

ຖ້າຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້: ຫຼັກການປອດໄພສຳລັບປາ

1. ຖາມເຈົ້າໜ້າທີ່ປະມົງ ຫຼື ສັດຕະວະແພດ ກ່ຽວກັບຂະໜາດ ແລະ ວິທີໃຊ້ສຳລັບຊະນິດປາ, ຂະໜາດປາ ແລະ ນ້ຳໜອງຂອງທ່ານ
2. ທົດລອງກ່ອນກັບປາສອງສາມໂຕໃນກະລະມັງ ຫຼື ອ່າງນ້ອຍ ໂດຍໃຊ້ນ້ຳແຫຼ່ງດຽວກັນ ຕິດຕາມ ແລ້ວຈຶ່ງໃຊ້ທັງໜອງ
3. ລະລາຍແຍກໃນຄຸນ້ຳກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງສາດໃຫ້ທົ່ວ ບໍ່ໂຮຍຜລຶກລົງໜອງໂດຍກົງ ເພາະຜລຶກທີ່ຍັງບໍ່ລະລາຍອາດເຮັດໃຫ້ປາໄໝ້
4. ກຽມເຄື່ອງເປີດອາກາດ ຫຼື ແຫຼ່ງນ້ຳສະອາດ ເພື່ອປ່ຽນນ້ຳທັນທີ ຖ້າປາມີອາການຜິດປົກກະຕິ
5. ບໍ່ໃຊ້ຮ່ວມກັບສານເຄມີອື່ນ ເມື່ອຍັງບໍ່ມີຄຳແນະນຳທີ່ຊັດເຈນ
6. ຕິດຕາມປາຕະຫຼອດເວລາການໃຊ້ ແລະ ໃນມື້ຕໍ່ໆມາ

ບໍ່ຄວນເທດ່າງທັບທິມເປັນໄລຍະ "ເພື່ອໃຫ້ໜອງສະອາດ" ໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນ ເພາະອາດມີຜົນຕໍ່ສາຫຼ່າຍ ແລະ ສິ່ງມີຊີວິດທີ່ເປັນປະໂຫຍດໃນໜອງ ແລະ ການໃຊ້ເລື້ອຍໆເພີ່ມຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະໃຊ້ເກີນຂະໜາດ ຫຼັງຈາກເຮັດປະຕິກິລິຍາກັບສານອິນຊີ ນ້ຳມັກປ່ຽນຈາກສີມ່ວງບົວເປັນສີນ້ຳຕານ ສີປ່ຽນໄວເກີນໄປ ສະແດງວ່ານ້ຳມີສານອິນຊີຫຼາຍ; ໃຫ້ຖາມເຈົ້າໜ້າທີ່ປະມົງກ່ອນໃຊ້ເພີ່ມ

ຄວາມປອດໄພຂອງຄົນ ແລະ ການເກັບຮັກສາ

ເວລາຊັ່ງ ແລະ ປະສົມດ່າງທັບທິມ ໃຫ້ໃສ່ຖົງມື, ແວ່ນຕາປ້ອງກັນ ແລະ ຜ້າອັດປາກ ເຮັດໃນບ່ອນທີ່ລົມຖ່າຍເທ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຫາຍໃຈເອົາຂີ້ຝຸ່ນຢາ ແລະ ໃຊ້ອຸປະກອນແຍກ ບໍ່ໃຊ້ຮ່ວມກັບເຄື່ອງຄົວ ຖ້າຢາຕິດຜິວໜັງ ໃຫ້ລ້າງທັນທີດ້ວຍນ້ຳສະອາດຫຼາຍໆ ຖ້າກະເດັນເຂົ້າຕາ ໃຫ້ລ້າງຕາກ້ອງກ໊ອກນ້ຳຫຼາຍນາທີ ແລ້ວໄປຫາໝໍ ຖົງມືຜ້າກັນແດດແທນຖົງມືຢາງບໍ່ໄດ້ ເວລາເຮັດວຽກກັບສານເຄມີ ຄືທີ່ບົດ ອຸປະກອນປ້ອງກັນເວລາເຮັດສວນ, ເຮັດນາ ອະທິບາຍ

ດ່າງທັບທິມຕ້ອງເກັບໄວ້ໃນບັນຈຸພັນເດີມ ປິດໃຫ້ມິດ ຢູ່ບ່ອນແຫ້ງ ແລະ ເຢັນ ສິ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນເກັບໃຫ້ຫ່າງຈາກນ້ຳມັນເຊື້ອໄຟ, ຮຳ, ຂີ້ເລື່ອຍ, ເຈ້ຍ, ຜ້າ ແລະ ສານຕິດໄຟງ່າຍອື່ນໆ ແລະ ບໍ່ເກັບປົນກັບອາຫານສັດ ຫຼື ຝຸ່ນ ເກັບໃຫ້ໄກມືເດັກ ແລະ ສັດລ້ຽງ ຖ້າແບ່ງໃສ່ພາຊະນະອື່ນ ຕ້ອງຕິດປ້າຍໃຫ້ຊັດເຈນ

ດ່າງທັບທິມ ແລະ ການປ້ອງກັນພະຍາດ

ບາງເທື່ອດ່າງທັບທິມຖືກໃຊ້ແຊ່ລ້າງອຸປະກອນ ແລະ ສະວິງຊ້ອນປາ ແຕ່ນັ້ນເປັນພຽງສ່ວນນ້ອຍຂອງການປ້ອງກັນພະຍາດ ຄວາມສ່ຽງສ່ວນໃຫຍ່ມາຈາກລູກປາທີ່ຫາກໍຊື້ມາ, ນ້ຳທີ່ເຂົ້າໜອງ ແລະ ອຸປະກອນທີ່ໃຊ້ຮ່ວມກັນລະຫວ່າງໜອງ ນິໄສປ້ອງກັນພະຍາດທົ່ວໄປ ມີຢູ່ໃນບົດ ຄວາມປອດໄພທາງຊີວະພາບສຳລັບຟາມລ້ຽງສັດຂະໜາດນ້ອຍ ຖ້າຢາກລ້ຽງປາໃຫ້ໝັ້ນຄົງ ໃຫ້ເລີ່ມຈາກໜອງດີ ແລະ ນ້ຳດີ ຄືທີ່ບົດ ໜອງປູຜ້າໃບລ້ຽງປາສຳລັບຄອບຄົວ ອະທິບາຍ

ຖ້າຈະຊື້ດ່າງທັບທິມ ໃຫ້ເລືອກບ່ອນຂາຍທີ່ມີສະຫຼາກ ແລະ ຂໍ້ມູນຊັດເຈນ MAD AGRI ກຳລັງປັບປຸງຂໍ້ມູນສິນຄ້າດ່າງທັບທິມໃນເວັບໄຊ; ທ່ານສາມາດສົ່ງຂໍ້ຄວາມຫາຮ້ານຜ່ານ Messenger ຫຼື WhatsApp ທີ່ຂຽນໄວ້ໃນເວັບໄຊ ເພື່ອຮັບຄຳປຶກສາ ຜະລິດຕະພັນສຳລັບໜອງ ແລະ ອ່າງ ມີຢູ່ໃນ ໝວດຊີວະພາບ

ແຫຼ່ງອ້າງອີງ

• Straus, D.L. & Griffin, B.R. (2000). Prevention of ichthyophthiriasis in channel catfish and blue tilapia by treatment with potassium permanganate. USDA ARS.
• FAO (1994). Handbook on small-scale freshwater fish farming, ບົດທີ 11: ເບິ່ງແຍງປາ.