ການຄຸ້ມຄອງນ້ຳໜອງລ້ຽງປາຂະໜາດນ້ອຍ: ສີນ້ຳ, ການປ່ຽນນ້ຳ, ການໃຫ້ອາຫານ
ປາຈະແຂງແຮງ ຫຼື ບໍ່ ຂຶ້ນກັບນ້ຳເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ແລະ ໜອງນ້ອຍ, ອ່າງຜ້າໃບ ນ້ຳປ່ຽນແປງໄວຫຼາຍ ວິທີອ່ານສີນ້ຳ, ໃຫ້ອາຫານຖືກເວລາ ແລະ ຖືກປະລິມານ, ສັງເກດປາຂາດອົກຊີເຈນ ແລະ ປ່ຽນນ້ຳ ຕາມຄູ່ມືສົ່ງເສີມການປະມົງຂອງ FAO
ຄົນລ້ຽງປາມາດົນມັກເວົ້າວ່າ: ລ້ຽງປາກໍຄືລ້ຽງນ້ຳ ປາຈະຢູ່ລອດ, ໃຫຍ່ ແລະ ແຂງແຮງ ຫຼື ບໍ່ ຂຶ້ນກັບນ້ຳໃນໜອງຫຼາຍ ສຳລັບໜອງນ້ອຍ, ອ່າງຜ້າໃບ ຫຼື ໜອງປູຜ້າໃບ ນ້ຳມີໜ້ອຍ ນ້ຳຈຶ່ງປ່ຽນແປງໄວ ຜິດພາດໜ້ອຍດຽວ ປາກໍສະແດງອາການທັນທີ ຫຼັກການຂ້າງລຸ່ມນີ້ ເອົາມາຈາກ ຄູ່ມືການລ້ຽງປານ້ຳຈືດຂະໜາດນ້ອຍ ຂອງ FAO ເຊິ່ງເປັນເອກະສານທີ່ຂຽນໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ສົ່ງເສີມການປະມົງ ໃຊ້ແນະນຳຄອບຄົວກະສິກອນ
ສີນ້ຳບອກຫຍັງ?
ຄູ່ມືຂອງ FAO ແນະນຳໃຫ້ຮັກສານ້ຳໜອງໃຫ້ມີສີຂຽວ ສີຂຽວມາຈາກສາຫຼ່າຍ ແລະ ສິ່ງມີຊີວິດນ້ອຍໆ ເຊິ່ງເປັນແຫຼ່ງອາຫານທຳມະຊາດທີ່ສຳຄັນຂອງປາຫຼາຍຊະນິດ ດ້ວຍເຫດນີ້ FAO ຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ໃສ່ຝຸ່ນໜອງທຸກອາທິດ ເພື່ອຮັກສາສີນ້ຳ ແລະ ຕັດກິ່ງໄມ້ທີ່ບັງຮົ່ມ ເພາະໜອງທີ່ຖືກຮົ່ມ ນ້ຳຂຽວຍາກ (FAO, ບົດທີ 10) ປະລິມານຝຸ່ນອ້າງອີງໃນຄູ່ມື ສຳລັບໜອງທຸກໆ 100 m² ຕໍ່ອາທິດ ແມ່ນປະມານ 10 kg ຝຸ່ນໝັກ, ຫຼື 2–3 kg ຂີ້ໄກ່, ຫຼື 8–10 kg ຂີ້ໝູ, ຫຼື 10–15 kg ຂີ້ງົວ (FAO, ບົດທີ 11) ນີ້ແມ່ນລະດັບສຳລັບໜອງດິນ ໃນຮູບແບບການລ້ຽງໜຶ່ງໂດຍສະເພາະ; ສຳລັບໜອງປູຜ້າໃບ ແລະ ອ່າງນ້ອຍ ຄວນເລີ່ມຕ່ຳກວ່ານີ້ ແລະ ຖາມເຈົ້າໜ້າທີ່ປະມົງ
ສີນ້ຳກໍເປັນສັນຍານເຕືອນເຊັ່ນກັນ:
| ອາການ | ອາດເກີດຈາກ | ຄວນເຮັດ |
|---|---|---|
| ນ້ຳຂຽວພໍດີ, ປາກິນແຂງ | ປົກກະຕິ | ຮັກສາໄວ້ |
| ນ້ຳໃສແຈ໋ວ, ປາໃຫຍ່ຊ້າ | ຂາດອາຫານທຳມະຊາດ | ໃສ່ຝຸ່ນເລັກນ້ອຍ, ຖາມເຈົ້າໜ້າທີ່ປະມົງ |
| ນ້ຳຂຽວເຂັ້ມ, ປາລອຍຫົວຕອນເຊົ້າ | ຝຸ່ນເກີນ, ອາຫານເກີນ, ຂາດອົກຊີເຈນ | ຫຼຸດອາຫານ, ຢຸດໃສ່ຝຸ່ນ, ປ່ຽນນ້ຳບາງສ່ວນ |
| ນ້ຳຂຸ່ນຂີ້ຕົມ | ຝົນຕົກໜັກ, ຄັນເຈື່ອນ, ປາຂຸດ | ກວດຄັນ, ຂອບຜ້າໃບ, ແຫຼ່ງນ້ຳເຂົ້າ |
| ນ້ຳມີກິ່ນເໝັນ, ມີຝ້າ | ອາຫານເຫຼືອເນົ່າ | ຊ້ອນຝ້າອອກ, ປ່ຽນນ້ຳ, ຫຼຸດອາຫານ |
ໜອງປູຜ້າໃບ ແລະ ອ່າງຜ້າໃບບໍ່ມີຊັ້ນຂີ້ຕົມພື້ນຄືໜອງດິນ ສີນ້ຳ ແລະ ອາຫານທຳມະຊາດຈຶ່ງອາດຕ່າງຈາກໜອງດິນ ໃຫ້ສັງເກດໜອງຂອງທ່ານເອງ ແລະ ປັບໄປເທື່ອລະໜ້ອຍ
ໃຫ້ອາຫານປາ: ຖືກເວລາ, ຖືກບ່ອນ, ຖືກປະລິມານ
ອີງຕາມ FAO ຄວນໃຫ້ອາຫານປາຢ່າງໜ້ອຍມື້ລະເທື່ອ ແລະ ໃຫ້ຫຼາຍເທື່ອ ປາຈະໃຫຍ່ດີກວ່າ ໃຫ້ອາຫານເວລາດຽວກັນທຸກມື້ ດີທີ່ສຸດແມ່ນຕອນເຊົ້າໆ ແລະ ຕອນແລງທີ່ເຢັນ ຢູ່ບ່ອນນ້ຳຕື້ນ ເພື່ອໃຫ້ເຫັນປາກິນ ເຄັດລັບໜຶ່ງໃນຄູ່ມືທີ່ຄວນເຮັດຕາມ: ໝາຍຈຸດໃຫ້ອາຫານສອງສາມຈຸດ ດ້ວຍກອບສີ່ຫຼ່ຽມ ຫຼື ວົງໄມ້ໄຜ່, ໄມ້ເບົາ ທີ່ປັກໄວ້ຖາວອນໃນໜອງ ແລ້ວໂຍນອາຫານໃສ່ພາຍໃນກອບ ເບິ່ງ ຫຼື ຄຳພື້ນກ້ອງກອບ ກໍຮູ້ວ່າຍັງມີອາຫານເຫຼືອ ຫຼື ບໍ່
FAO ຍອມຮັບວ່າ ຍາກຫຼາຍທີ່ຈະຮູ້ແນ່ນອນວ່າປາຕ້ອງການອາຫານເທົ່າໃດ ວິທີເຮັດຈຶ່ງແມ່ນການສັງເກດ ປາກິນໝົດໄວຫຼາຍ ມື້ຕໍ່ມາໃຫ້ເພີ່ມໜ້ອຍໜຶ່ງ; ຍັງມີອາຫານເຫຼືອ ມື້ຕໍ່ມາໃຫ້ຫຼຸດໜ້ອຍໜຶ່ງ ອາຫານເຫຼືອທີ່ຢູ່ພື້ນ ຈະເຮັດໃຫ້ນ້ຳເສຍ ຄູ່ມືໃຫ້ຕົວຢ່າງສຳລັບປານິນທີ່ກິນຮຳເຂົ້າ ຫຼື ຮຳເຂົ້າສາລີ ຄິດສຳລັບໜອງທຸກໆ 100 m² ຕໍ່ມື້:
| ເດືອນທີ່ລ້ຽງ | ປະລິມານຮຳຕໍ່ມື້ ສຳລັບ 100 m² |
|---|---|
| ເດືອນທີ 1 | 360 g |
| ເດືອນທີ 2 | 480 g |
| ເດືອນທີ 3 | 720 g |
| ເດືອນທີ 4 | 960 g |
| ເດືອນທີ 5 | 1,200 g |
| ເດືອນທີ 6 | 1,440 g |
ນີ້ແມ່ນຕົວຢ່າງສຳລັບຮູບແບບການລ້ຽງໜຶ່ງໂດຍສະເພາະໃນຄູ່ມື ບໍ່ແມ່ນມາດຕະຖານສຳລັບປາທຸກຊະນິດ ຫຼື ອາຫານທຸກປະເພດ FAO ແນະນຳວິທີຕວງແບບງ່າຍ: ຊັ່ງເບິ່ງວ່າກະປ໋ອງນົມຜົງໜຶ່ງກະປ໋ອງ ບັນຈຸຮຳໄດ້ຈັກກຣາມ ແລ້ວຄິດໄລ່ຈຳນວນກະປ໋ອງທີ່ຕ້ອງໃຊ້ຕໍ່ມື້
ສັງເກດປາຂາດອົກຊີເຈນ
FAO ອະທິບາຍວ່າ ເມື່ອອາກາດຮ້ອນເກີນ, ເມື່ອໃຫ້ອາຫານຫຼາຍເກີນ ຫຼື ໃສ່ຝຸ່ນຫຼາຍເກີນ ນ້ຳໜອງອາດຂາດອົກຊີເຈນ ສັນຍານທີ່ຊັດເຈນທີ່ສຸດແມ່ນ ປາລອຍຂຶ້ນມາຮັບອາກາດຢູ່ໜ້ານ້ຳ ເຊິ່ງມັກເກີດຕອນເຊົ້າໆ ເມື່ອເຫັນປາລອຍຫົວ FAO ແນະນຳວ່າ:
- ຫຼຸດອາຫານ
- ຢຸດໃສ່ຝຸ່ນສອງສາມອາທິດ
- ປ່ຽນນ້ຳບາງສ່ວນໃນສອງສາມມື້
- ເວລາປ່ອຍນ້ຳໃໝ່ເຂົ້າ ໃຫ້ນ້ຳໄຫຼແຮງຈົນມີສຽງຕົກ ເພາະນ້ຳທີ່ຕົກແຮງພາອາກາດເຂົ້າໄປຫຼາຍກວ່າ
ສຳລັບອ່າງຜ້າໃບ ແລະ ໜອງນ້ອຍ ເຄື່ອງເປີດອາກາດແບບງ່າຍໆ ກໍຊ່ວຍໄດ້ຫຼາຍໃນມື້ທີ່ຮ້ອນ
ປ່ຽນນ້ຳ
ເມື່ອເຫັນປາຕາຍລອຍ ຄູ່ມືຂອງ FAO ແນະນຳໃຫ້ຊ້ອນອອກທັນທີ ແລະ ປ່ຽນນ້ຳບາງສ່ວນ: ເປີດທໍ່ນ້ຳເຂົ້າໃຫ້ນ້ຳສະອາດໄຫຼເຂົ້າ, ໃຫ້ນ້ຳເກົ່າອອກທາງນ້ຳລົ້ນ ມື້ລະ 2–3 ຊົ່ວໂມງ ສອງສາມມື້ ຈົນປາແຂງແຮງຄືນ ໜອງປູຜ້າໃບ ແລະ ອ່າງຜ້າໃບ ມັກບໍ່ມີທໍ່ທີ່ນ້ຳໄຫຼເອງ ຈຶ່ງໃຊ້ເຄື່ອງສູບນ້ຳ ຫຼື ທໍ່ກາລັກນ້ຳດູດນ້ຳພື້ນອອກແດ່ ແລ້ວສູບນ້ຳສະອາດເຂົ້າ ນ້ຳສ້າງທີ່ມີສານສົ້ມຫຼາຍ ຄວນປະໃຫ້ຕົກຕະກອນກ່ອນ ແລະ ນ້ຳໃໝ່ບໍ່ຄວນມີອຸນຫະພູມຕ່າງຈາກນ້ຳໜອງຫຼາຍເກີນ
ຖ້າຫຼັງສອງສາມມື້ ປາຍັງອ່ອນແອ, ບໍ່ກິນ, ລອຍຫົວ ຫຼື ລອຍຊຶມ FAO ແນະນຳໃຫ້ຕິດຕໍ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ສົ່ງເສີມການປະມົງ ຫຼື ສະຖານີປະມົງ ຢ່າເທສານເຄມີລົງໜອງເອງ ຖ້າຈະໃຊ້ດ່າງທັບທິມ ໃຫ້ອ່ານບົດ ດ່າງທັບທິມ (KMnO4) ໃນການລ້ຽງປາ ໃຫ້ລະອຽດກ່ອນ
ວຽກປະຈຳວັນອ້ອມໜອງ
ທຸກເທື່ອທີ່ໃຫ້ອາຫານປາ ກໍເປັນເທື່ອໜຶ່ງທີ່ຍ່າງອ້ອມໜອງ ເບິ່ງລະດັບນ້ຳ ແລະ ຕາຂ່າຍກັນທີ່ທໍ່ ຊ້ອນຂີ້ເຫຍື້ອ, ໃບໄມ້ ແລະ ອາຫານເຫຼືອອອກ ບໍ່ໃຫ້ພືດນ້ຳປົກຄຸມເກີນໜຶ່ງສ່ວນສີ່ຂອງໜ້າໜອງ ບໍ່ອາບນ້ຳ, ຊັກລ້າງເຄື່ອງໃນໜອງ ໄລ່ໜູ, ງູ, ກົບ ຂຽດທີ່ທຳລາຍປາ ແລະ ບໍ່ໃຫ້ງົວຄວາຍຂຶ້ນຄັນ (FAO, ບົດທີ 10)
ໜອງຜ້າໃບ ແລະ ອ່າງຜ້າໃບ ຕ້ອງເຮັດເພີ່ມອີກສາມຢ່າງ ອ່າງນ້ອຍຮ້ອນໄວ ຈຶ່ງຕ້ອງບັງຕາໜ່າງ ຫຼື ວາງໄວ້ບ່ອນມີຮົ່ມບາງສ່ວນ ຂອບຜ້າໃບຕ້ອງກວດບໍ່ໃຫ້ລື່ນ, ບໍ່ໃຫ້ຂາດ ເວລາຊ້ອນປາ ຫຼື ອະນາໄມພື້ນ ບໍ່ໃຊ້ເຄື່ອງມືແຫຼມຄົມ ວິທີເລືອກ ແລະ ຕິດຕັ້ງ ມີຢູ່ໃນບົດ ອ່າງຜ້າໃບລ້ຽງປາ, ກົບ, ຫອຍຢູ່ເຮືອນ ແລະ ບົດ ໜອງປູຜ້າໃບລ້ຽງປາສຳລັບຄອບຄົວ ອ່າງກໍ່ທີ່ຮົ່ວຊຶມ ເບິ່ງບົດ ສີທາກັນຊຶມອ່າງປາ ສິນຄ້າອ້າງອີງ: ຜ້າບັດອ່າງ, ຜ້າບັດດຳ HDPE, ໝວດຜ້າໃບ, ແຜ່ນ HDPE, ໝວດຊີວະພາບ
ແຫຼ່ງອ້າງອີງ
- Gopalakrishnan, V. & Coche, A.G. (1994). Handbook on small-scale freshwater fish farming. FAO Training Series 24. ບົດທີ 10: ເບິ່ງແຍງໜອງ; ບົດທີ 11: ເບິ່ງແຍງປາ.
- ຂໍ້ມູນສິນຄ້າ: ໜ້າສິນຄ້າຂອງ MAD AGRI ທີ່ລິ້ງໄວ້ໃນບົດ, ເຂົ້າເບິ່ງວັນທີ 06/11/2026.